ज्ञान हेच खरे अक्षय्य आणि अमूल्य धन

ज्ञान हेच खरे अक्षय्य आणि अमूल्य धन संपत्तीचे अनेक प्रकार असतात उदा. जमीन, पैसा, वस्त्रालंकार, घर, प्रतिष्ठा. पण या सर्व गोष्टी क्षणभंगुर असतात. काळाच्या ओघात यांचे मोल कमी होऊ शकते, हे गमावले जाऊ शकते. पण एक अशी संपत्ती आहे जी जितकी वाटली जाते तितकीच वाढते, जी कोणताही चोर चोरू शकत नाही, जी कधीच नाश पावत नाही – ती म्हणजे ज्ञान. म्हणूनच आपल्या संस्कृतीत "ज्ञान हेच अक्षय धन" असे म्हटले जाते. ज्ञानाचे महत्त्व- ज्ञान माणसाला अंधारातून प्रकाशाकडे घेऊन जाते. अज्ञानात अडकलेल्या समाजाला मार्ग दाखवण्याचे सामर्थ्य फक्त ज्ञानातच असते. एक सुशिक्षित, ज्ञानी व्यक्ती कोणत्याही परिस्थितीत स्वतःचा मार्ग शोधू शकते. ज्ञानामुळे आत्मविश्वास निर्माण होतो, निर्णयक्षमतेत प्रगल्भता येते आणि जीवन जगण्याची कला आत्मसात होते. ज्ञानाची अखंडता- संपत्ती, पद, प्रतिष्ठा हे सारे क्षणिक असते. परंतु ज्ञान असे धन आहे जे वापरले तरी कमी होत नाही, उलट ते शेअर केल्यानेच वाढते. शिक्षक, गुरू, पालक आपले ज्ञान इतरांना देतात, पण त्यांचे स्वतःचे ज्ञान त्यात कमी होत नाही. साचलेल्या पाण्यासारखा ज्ञानसंचय करून उपयोग नाही. प्रवाही पाण्यासारखे ज्ञान प्रवाहित ठेवावे म्हणजेच ज्ञान देत रहा. एका दिव्याने दुसरा दिवा पेटवला तर लख्ख प्रकाश पडेल. ज्ञानज्योत पेटवत ठेवल्यास समाजातील अज्ञानरूपी अंधःकार संपुष्टात येईल. त्यामुळे ज्ञानाला 'अक्षय' असे संबोधले जाते – म्हणजे कधीही संपून न जाणारे. ज्ञान आणि आधुनिक जीवन- आजच्या डिजिटल युगात ज्ञान मिळवणे तुलनेने सोपे झाले आहे. मात्र, सत्य आणि उपयुक्त ज्ञान वेगळे ओळखण्याचे शहाणपण देखील आवश्यक आहे. यामुळेच 'केवळ माहिती' आणि 'ज्ञान' यामध्ये फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. माहितीचे अज्ञानात रूपांतर होऊ नये, यासाठी विवेकी विचार आणि मूल्याधारित शिक्षणाची गरज आहे. शेवटी... मुलांना शालेय जीवनातच ज्ञानाच्या खऱ्या मूल्याची जाणीव करून देणे आवश्यक आहे. पुस्तकी पांडित्यापेक्षा व्यावहारिक ज्ञान, संस्कार, शिस्त या गोष्टींना अनन्यसाधारण असे महत्त्व आहे. परीक्षेपुरते मर्यादित न राहता, जीवनाशी सुसंगत, आचार- विचारांमध्ये उपयुक्त असे ज्ञान आत्मसात करणे हीच खरी प्रगती आहे आणि म्हणूनच "ज्ञान हेच खरं, अक्षय्य आणि अमूल्य धन!" हे मान्यच करावे लागेल.